|
Sonrakı illərdə bu vitaminin
istifadəsinin bəzi anadangəlmə deffektlərin, əsasəndə
sinir sistemi ilə bağlı anomaliyaların qarşısının
alınmasında effektiv olduğu müəyyən edilmişdir.
FOL
TURŞUSU VƏ HAMİLƏLİK.
Fol turşusunun hamiləlikdə iki rolu var;
1.
Hamiləliyin ikinci trimestrində yetərli miqdarda
fol turşusu qəbulu anemiyanın yaranmasına mane olur.
2.
Hamiləliyin ilk aylarında mərkəzi sinir
sistemində yaranan anomaliyaların qarşısının alınmasında
əsas faktordur.
HAMİLƏLİK VƏ MEGALOBLASTİK ANEMİYA.
Bütün hamilələrdə, hamiləliyin əvvəlindən
etibarən qan həcmi artmağa başlayır və bu hamiləliyin
sonlarında bir litrə çatır. Ancaq eritrositlərdəki artış
plazmanın həcminin artmasına uyğun gəlmir. Bu vəziyyətdə
yetərli miqdarda dəmir qəbul etməyən qadınlarda
hemoqlobin, hematokrit və eritrositin nəticələri
normadan aşağı düşür. Eritrositlər və plazma arasındakı
nisbətin pozulması qanın sulanmasına səbəb olur. Bu
zaman fol turşusunun miqdarıda hamiləlikdən əvvəlki
vəziyyətdən çox aşağı olur. Embriyon böyüdükcə ehtiyac
dahada artır və yetərli miqdarda fol turşusu qəbul
edilmədikdə ciddi bir anemiya yaranır. Dəmir
çatışmazlığına bağlı olaraq yaranan anemiyadan fərqli
olaraq fol turşusu çatışmazlığında eritrositlər
normaldan çox böyük olurlar. Bu meqaloblastik
anemiyadır. Proflaktik tədbir üçün hamiləliyin ikinci
trimestrindən etibarən gündə 300-400 mg fol turşusu
qəbul etmək yetərlidir.
MƏRKƏZİ SİNİR SİSTEMİ ANOMALİYALARI.
Bir çox tibbi təcrübələrdə hamiləlikdən
əvvəl və erkən hamiləlikdə gündə 400mg fol turşusu
qəbulunun dölün beyin və onurğa beyni xəstəliklərinin
70% azaltdığı müəyyən olunub. Fol turşusu spina bifida,
anensefaliya, ensefalosel kimi sinir sistemi
xəstəliklərinin inkişafını azaldır. Döllənmədən 24-28
gün sonra baş və onurğa beyninin quruluşu tamamlanır.
Onurğa sütününün tam qapanmaması spina bifida, baş
beyinlə əlaqəli problemlər isə anensefaliyadır.
Anensefaliyalı dölün yaşamaq ehtimalı olmadığına görə bu
patologiya daha çox düşüklərlə və ölü dölün doğulmasıyla
nəticələnir.
Spina bifida isə çox geniş bir spektrə
malik patologiyadır. Əgər əvvəliki hamiləlikdə bu cür
anomaliyalı doğuş olubsa eyni problemin təkrarlanma
riski 10 dəfə çoxdur. Fol turşusu həmçinin dölün düzgün
hüceyrə bölünməsində və DNT və RNT sintezlərində iştirak
edən bir koenzimdir.
Bu patologiyalarda genetik olmayan digər
bir faktor qidalanmadır. Beləki, müasir zamanda daha çox
fast food tipli qidalara üstünlük verildiyini nəzərə
alsaq bu problemin cavabını tapmaq çətin olmaz.
Problemsiz bir hamiləlik üçün;
1.
Hamiləlikdən 3 ay əvvəl fol turşusu istifadəsinə
başlayıb hamiləliyin 8ci həftəsinə qədər davam
etdirilməlidir.
2.
Hamilə qalmaq istəyənlər fol turşusuyla zəngin
olan qidalardan istifadə etməlidir. Bunlar mərcimək,
ispanaq, fındıq, badam, kələm, yaşıl yarpaqlı
tərəvəzlərdır.
3.
Daha əvvəl mərkəzi sinir sistemindəki hər hansı
bir deffektlə hamiləlik keçirilibsə fol turşusu günlük
4000mikrogram dozada və hamiləliyin 12 həftəsinə qədər
qəbul edilməlidir.
Son illərdə aparılan təcrübələrdə müəyyən
olunubki, fol turşusu tərkibli multivitaminlərin
istifadəsi dodaq-damaq yarığı patologiyasını 25%
azaldır. Həmçinin fol turşusu çatışmamazlığı olanlarda
düşük və erkən doğum sıxlığının artdığı müşahidə edilib.
Fol turşusunun bu qədər faydalarıyla
yanaşı American Journal of Epidemiology jurnalında nəşr
olunan bir təcrübənin nəticələrinə görə hamiləliyin 30
cu həftəsindən sonra fol turşusu qəbul edən anaların
uşaqlarında 3 yaşında astma olma ehtimalı ¼ nisbətində
artır. Bir çox qadın fol turşusunu hamiləliyin son
trimestrində multivitaminlərin tərkibində gündə 300
mikrogram qəbul edirlər. Fol turşusunun bəzi uşaqlarda
astmaya səbəb olma mexanizmi tam olaraq bilinməsədə,
ağciyər toxumasında immun sisteminə nəzarət edən
genlərin fəaliyyətini dəyişdirdiyi, bununda allergik
reaksiyalar qarşı daha çox həssaslıq yaratdığı düşünülür.
Dölün immun sisteminin 28ci həftədən inkişaf etdiyini
düşünsək fol turşusu istifadəsinin teorik olaraq astmaya
səbəb olması mümkündür. Buna görə hamiləliyin son
trimestrində fol turşusunu təbii yollarla qəbul etmək
gələcəyimiz olan körpələrimizin sağlamlığı üçün daha
etibarlıdır.
Həkim Mama Ginekoloq:
Dr.Hüseynova Zəkiyyə
|
